Over de auteur

Welkom. Mijn naam is Karin van Veen.

Sinds 1995 verricht ik cultureel en historisch onderzoek. Mijn interesse ligt vooral bij de werk- en leefomstandigheden van gewone mensen.

Het pad van mijn eigen loopbaan bevat een aantal leerzame kronkels. Van accountancy naar redactie, en van planning naar programmamedewerker binnen de internationale ontwikkelingssamenwerking. In 2007 lanceerde ik mijn eerste website. En sinds 2016 beheer ik de website Familiesporen over de veelzijdige geschiedenis van mijn voorouders.

Al mijn stappen hebben twee dingen gemeen: ze komen voort uit nieuwsgierigheid en een sterke behoefte om te begrijpen wat er in de wereld gebeurt. De dwangarbeiders hebben met hun verhalen een inkijkje gegeven in een verrassend en onbekend verleden.

Motivatie

Mijn interesse in de verhalen van de dwangarbeiders werd gewekt via een omweg. Aanvankelijk was ik gewoon nieuwsgierig naar de loopgraven die na de Slag om Arnhem in onze straat waren aangelegd. Maar Oosterbeek was in die tijd ontruimd. Geen van mijn buren kon precies vertellen wat zich hier had afgespeeld. Direct besefte ik hoe bijzonder dit was.

Ik was gestuit op een gat in de regionale geschiedenis. Wat volgde, was een uitgebreid archief- en literatuuronderzoek. Bij het lezen van hun brieven en dagboeken, groeide mijn belangstelling voor de positie van de arbeiders.

Na de oorlog is de linie in vergetelheid geraakt en veel dwangarbeiders zwegen. Maar met de wens: ‘Ik heb mijn ervaringen opgeschreven, in de hoop dat ze worden herinnerd.’, besluit een van hen in 1945 zijn verslag. Daar wil ik graag aan bijdragen.

De gebeurtenissen tussen 25 september 1944 en de bevrijding in 1945 zijn niet eerder in samenhang beschreven aan de hand van de werk- en leef-omstandigheden rond de aanleg van de verdedigingslinie.

Vooraf had ik ook geen idee hoe groot het bouwproject was geweest. Maar het bestaan van een ontruimd gebied sprak alvast tot de verbeelding. Ik vroeg mij af hoe ik mij de situatie ter plaatse moest voorstellen.

Welke troepen hebben hier allemaal rondgezworven? Behalve Duitsers en Nederlandse dwangarbeiders, waren er ook Russen. Hoe kwamen zij hier terecht? Wat heeft zich hier afgespeeld? Hoe waren de leefomstandigheden? Waar sliepen de mensen? Waren er nog voorzieningen, zoals water en elektriciteit? Hoe kwam men aan eten?
Bovenal: wanneer alle zekerheden van een normaal functionerende maatschappij wegvallen, hoe hou je je dan staande binnen zo’n vreemde samenleving in een verder verlaten omgeving? Wat waren de gevolgen voor de betrokkenen?

Tot besluit: hoe bouw je een gehavend land met een ontwrichte samenleving weer op? En hoe kijken de dwangarbeiders eigenlijk terug op die periode?

Als voormalige reiziger en woestijnbewoner kreeg ik post-apocalyptische visioenen bij dat mysterieuze ‘verlaten’ spergebied. Maar de werkelijkheid is altijd vreemder dan wij kunnen verzinnen.

En een reconstructie van een geschiedenis kan de werkelijkheid alleen benaderen wanneer die zoveel mogelijk verschillende facetten bevat.

Daarin zit de kern van mijn motivatie. De grotendeels onbekende verhalen van dwangarbeiders en andere betrokkenen zijn zeer de moeite waard om blijvend onder de aandacht te brengen. Om te begrijpen wat er is gebeurd. Om inzicht te krijgen waarom mensen in moeilijke situaties bepaalde keuzes maken. Om de andere kant van een verhaal te lezen. Begrip is waar het uiteindelijk om draait.

(Foto E. Buis, Karin in de omgeving van Mooiland.)