Home

Wat gebeurde er langs de Rijn in het spergebied, toen dit helemaal verlaten was? Bijna 80 jaar later is dit voor veel Gelderlanders nog steeds een vraag.

Na de Slag om Arnhem verandert de Rijn in een frontgebied. Overhaast moeten 200.000 inwoners vertrekken. Acht maanden lang staan hele dorpen en steden leeg. Maar echt verlaten is het niet, daar in de Liemers, Arnhem en langs de zuidelijke Veluwezoom.

Leven en werk aan het front, Gelderland 1944/1945

Zicht op de Arnhemse Rijnkade met sporen van loopgraven, 1945.

In de verboden zone legt de Wehrmacht de Panther-Stellung aan. Van de Duitse grens tot Rhenen werken duizenden Nederlanders aan deze linie. Ook zijn enkele bewoners gebleven, ondanks beschietingen en bedreigingen. Zij zien wat er gebeurt in dat bizarre frontgebied. En zij merken hoe het is om daar te leven.

Van eind september 1944 tot in april 1945 graven de mannen letterlijk in de vuurlinie. Hun verhalen uit de Tweede Wereldoorlog zijn nauwelijks bekend, maar zeer het lezen waard.

Benieuwd naar de gebeurtenissen in het hele spergebied? Vanaf 2023 verschijnt een 3-delige serie boeken met verhalen van dwangarbeiders, bewoners en bestuurders. Geplande data:

  • Rond januari 2023: deel 1 De Liemers (Westervoort, Duiven, Groessen, Loo, Zevenaar, Pannerden, Herwen, Aerdt, Lobith, Tolkamer, Spijk.)
  • September 2023: deel 2 Arnhem.
  • September 2024: deel 3 De zuidelijke Veluwezoom (Oosterbeek, Wolfheze, Heveadorp, Doorwerth, Heelsum, Renkum, Wageningen tot de Grebbeberg).

(Als voorproefjes kunt u twee artikelen lezen. 1. De Slag om Arnhem, van buitenaf gezien, en 2. Bouwlocatie bruggenhoofd Westervoort 1944.)

  • Wilt u bericht ontvangen zodra deel 1 De Liemers verschijnt? Meld u aan voor een eenmalig e-mailbericht via het contactformulier.
  • Wilt u meer weten over de uitvoering en achtergrond van dit onderzoek? Lees Over dit onderzoek.
  • Of ontvang nieuwsberichten digitaal en krijg op deze website toegang tot informatieve content. Word abonnee.

Oproep ooggetuigen. Beschikt u over dagboeken of correspondentie van voormalige dwangarbeiders of van bewoners die in het spergebied zijn gebleven? Ik kan hun ervaringen nog meenemen in het overkoepelende verhaal. Neem contact op via het contactformulier.

(Een deel van de website wordt in aanloop naar de eerste boekpublicatie afgeschermd en gereorganiseerd.)

(Bron foto: Rijnkade Arnhem, Gelders Archief 1560-3705, D. Renes, 1945, CC-BY-4.0 licentie.)